Metallni fosfatlash
Fosfatlash — bu metall sirtiga himoya qiluvchi fosfat qatlami hosil qilish uchun amalga oshiriladigan kimyoviy ishlov berish jarayonidir. Bu qatlam korroziyaga chidamlilikni oshiradi va bo‘yoqlar, gruntlar hamda moylash materiallarining sirtga yaxshiroq yopishishini ta’minlaydi. Fosfatlash odatda po‘lat, galvanizli po‘lat va cho‘yanga nisbatan qo‘llaniladi.
Jarayon maxsus eritmalar — fosfor kislotasi va faol moddalardan (masalan, rux, marganes, temir) iborat eritmalarda amalga oshiriladi. Kimyoviy reaksiya natijasida metall sirtida erimaydigan fosfat kristallaridan iborat qatlam hosil bo‘ladi. Ushbu qatlamning tuzilishi va qalinligi ishlatilayotgan usulga bog‘liq bo‘ladi.
Fosfat qatlami g‘ovak (porali) tuzilishga ega bo‘lib, keyingi qoplamalarning (bo‘yoq, moy) sirtga yaxshi yopishishini ta’minlaydi. Bundan tashqari, u ishqalanishni kamaytiradi, yeyilishga qarshilikni oshiradi va detallarni sirpanishga chidamli qiladi.
Fosfatlash avtomobilsozlikda, mashinasozlikda, maishiy texnika ishlab chiqarishda, qurolsozlikda va metall konstruksiyalarda keng qo‘llaniladi. Ayniqsa, bo‘yashdan yoki uzoq muddatli saqlashdan oldin sirtni tayyorlashda juda samarali hisoblanadi.
Fosfatlashning afzalliklari: zangga qarshi himoya, qoplamalarning yaxshi yopishishi, eskirishga bardoshlilik, agressiv muhitlarga chidamlilik va texnologik qulaylik. Bu usul metall buyumlarning ishlash muddatini uzaytirish va ularning sifati va ishonchliligini oshirishda juda muhim rol o‘ynaydi.