Metallning oksidlanishi
Metallni oksidlash — bu metall buyum sirtida sun’iy ravishda ingichka oksid qatlami hosil qilish jarayonidir. Ushbu qatlam metallni zanglashdan (korroziyadan) himoya qiladi, unga dekorativ ko‘rinish beradi va uning ekspluatatsion xususiyatlarini yaxshilaydi. Bu jarayon ko‘pincha “qoraytirish” (masalan, po‘latda) deb ham ataladi. Hosil bo‘lgan oksid qatlami qora, ko‘k, kulrang yoki shaffof bo‘lishi mumkin — bu ishlatilgan usul va metal turiga bog‘liq.
Oksidlashning eng keng tarqalgan usullari — kimyoviy va termik ishlov berishdir. Masalan, qora oksidlashda po‘lat buyumlar issiq ishqoriy eritmaga botiriladi, natijada sirtida magnitit (Fe₃O₄) oksid qatlami hosil bo‘ladi. Bu qatlam zangga qarshi himoya qiladi va silliq, jozibali ko‘rinish beradi.
Oksidlangan sirt moy va surkov moddalarni yaxshi ushlab turadi, shuning uchun bu jarayon asboblar, qurol-yarog‘ va aniq detallarda keng qo‘llaniladi. Qatlam juda yupqa bo‘lgani sababli, buyum o‘lchamlariga deyarli ta’sir qilmaydi.
Oksidlash mashinasozlik, harbiy sanoat, elektronika, optika va asbobsozlik sohalarida keng qo‘llaniladi. Afzalliklari: zangga qarshi himoya, yaxshi ko‘rinish, ishlov berishning soddaligi va ekologik xavfsizlik. Bu metall buyumlarning sifatini oshirish uchun arzon, ishonchli va samarali usuldir.